Denizli tavuk türü

Denizli denince ilk akla gelen şey uzun süreli öten horozlarıdır. Denizli ilimiz Denizli Horozları ile ünlenmiştir. Öyle ki herkes haritadan yerini bile gösterebilir. Bu hayvanlar olmasaydı Denizlinin adı sanı bu kadar yayılmazdı. Bir tavuk türü olarak Denizli’lerin kendilerine has farkı var. Diğer türlerle pek karıştırmazsınız, kolay tanırsınız: Boyun ve kuyruk dimdik yukarı yöneliktir – tavuklarda da horozlarda da aynı diklik. Boyun ve bacaklar uzun. Gözler sürmeli. Birkaç farklı renk çeşitlilikleri olsa bile aşağıdaki özelliklerin hepsinin tüm denizli çeşitlerinde olması şart.
1- Siyah ve siyah tonlarının bedenin çeşitli yerlerinde mutlaka olması: Siyah (veya siyahlı) gaga, koyu gri bacaklar, göz çevresinde siyah halka (sürmeli göz).
2- Kulakçıklar beyaz olmalı. Yumurta rengi de buna bağlı olarak beyaz.

Tüy rengi ne olursa olsun yukardaki iki maddede yazdığım özellikler denizlilerde mutlaka olması gereken özelliklerdir. Eğer kulakçıklar siyah olursa hemen altındaki kulak altı ibiği beyaz olmalıdır. Kulakçık beyaz ise kulakaltı ibiği beyaz veya kırmızı olabilir. Birinden biri beyaz olmalı. Kulakçık rengi ve kulak altı ibik rengi farklı renkte olması safkan olmadığı anlamına gelmez. Sadece nesli devam ettirmek için bunlar damızlık olarak kullanılmamalı. Her şeyiyle bütün özelliklere tam hakim dişiler ve erkekler damızlık seçilmeli. Elbette diğer özelliklere de çok dikkat edilmelidir. Damızlık demek sadece çiftleşme üreme kabiliyeti çok iyi demek değildir. Aynı zamanda türünün en iyi, en gerçek örneği olması şarttır.

Denizli Horozu Denizli horoz ve tavuk

Sağlıklı ve safkan bir denizli horozunun fiyatı150 liraya kadar çıkabiliyor. Türünün özelliklerine her şeyiyle tam tamına sahip “damızlık” sağlıklı safkan denizlilerin fiyatı ise 300 lira gibi. Tavukların (dişilerin) fiyatları horoz fiyatlarının birkaç misli altında.

Bu fiyatlar bence gereğinin birkaç misli üstünde. Aşırı pahalı. Ama bir yerde hak vermek lazım. Devleti yönetenler kapitalist büyükbaş tavukçuları zengin etmek için kuş gribi yalanıyla Türkiyede tavuk bırakmadı. Dolayısıyla denizli türü de bütün yurtta bir hayli azaldı, çoğu bölgede tamamen kayboldu. Şimdi denizli ırkını koruyup neslini dosdoğru devam ettiren vatandaşları sadece tebrik etmek lazım. Ayrıca  fiyatı yüksek tutmak denizli türünün yaşatılmasında ve değerini bilmede faydalı bir şey. Yoksa millet sırf pişirip yemek için alır.

Yetiştirme amacı: Tavuklar eti için, yumurtası için, hem eti hem yumurtası için ve süs amaçlı gibi olarak “yetiştirme amacı açısından” dörde ayrılır. Denizliler şu kategoriye girer: Hem eti, hem yumurtası hem süs için..

Denizli türü hakkında kaydadeğer bilgi olmadığı gibi her kaynakta sığ, eksik, yanlış, farklı ve çelişkili bilgiler var. Biri denizli türünde düz ibikten başka gülibik özelliği de var diyor biri o özellikteki nesiller kayboldu diyor.

Yumurta verimliliği hakkında yılda 70 diyenler var, 140 diyenler var. Tavukların gurk olma özelliği konusunu kimse yazmamış. Yabancı kaynaklardan buldum. Yok demişler. [Bu da yanlış. Belki Ligorinler gibi ancak tam özgür yaşam şartlarında gurk olabilirler. İnsan esareti, sürü halinde yaşamaya mecburiyet, devamlı horoz güdümünde olmak, devamlı horozlarla çiftleşmek ve özel bir yumurta biriktirme yerine sahip olmamak bazı türlerde gurk olmayı tamamen önlüyor.]

Yerli kaynaklarda erginleşmesi 8 ay, yabancı kaynaklarda 18 ay deniyor. Cinsel olgunluğa gelmeleri ise ortalama 6 ay kadar.

Denizli civcivleri çeşitli kaynaklarda anlatıldığına göre yeni tüylere sahip olmadan önce yumurta tüylerini döker bir süre tüysüz kalırlarmış. Bu dönemde civciv ölümleri çokmuş.

Denizli türünün ataları: Denizli tavukları yüzyıllar önce birkaç faklı türün bir arada beslenmesi sebebiyle zamanla belirli bir türe dönüşmeleri, değişime uğramalarıyla oluşmuştur. Dünyada eşi benzeri olmayan bir türdür. Ataları hakkında tarih kaynaklarımızda bilgi bulamıyoruz. Ancak son yıllarda yapılan gen analizlerinde atalarının arasında Hindistan’a ait siyah etli bir tür (kadaknath) olduğu tespit edilmiş. Ayrıca İran’a özgü türlerin gen özelliklerine de rastlanmış. Bu bilgi yabancı kaynaklardan.

Horozların ötüşü: Her yerde uzun uzun anlatılmış. Bu konuyu geçiyorum. Yalnız şunu söylemeliyim: Denizli horozu tarzında ötüş dünyanın başka yerlerinde birkaç türde daha var. Denizli kadar olamasalar da hemen hemen aynı öterler. Denizliler en iyileri.

Denizli türü hakkındaki kaynaklarda nasıl bilgi verilmeliydi?
Her özellik ciddi olarak, bir arada verilmeli. Boy, kanat uzunluğu, bacaklar uzunluğu.. 6. ayda dişi ve erkek ağırlığı, tam yetişkin olduklarında dişi ve erkek ağırlığı.. Tüylerin rengi, yapısı, dokusu.. Boyundaki, butlardaki, göğüsteki, karındaki, gerideki tüylerin yapısı.. Hav var mı yok mu varsa hangi bögede olur.. Kuyruk tüyleri özellikleri.. Ayakların yapısı, rengi, ayak altı rengi. Parmak sayısı, mahmuz özelliği.. Etinin / kaslarının özelliği, rengi, lezzeti.. Deri rengi.. Yumurta verimliliği.. Gurk olma ve civcivlere analık etme özelliği.. Tavuklar Hintler gibi horoz seçiminde titiz mi yoksa her horozu kabulleniyor mu.. Evcilleşme özelliği / karakter yapısı (diğer türlerle geçimli mi değil mi, horozları insanlara saldırır mı, sahiplerine alışıp kedi gibi sahibinin kucağına çıkar mı vesaire). Kemik yapısı – beden şekli.. Doğal ortamlarda serbest kalsa başının çaresine bakar mı, yiyecek arayıp bulma özelliği nasıl, uçma kabiliyeti ne derecede.. Tepe ibik ve gaga altı ibik özellikleri, yüz rengi, kulakçıklar, kulak lobları ve yanak özellikleri ile renkleri.. Göz rengi.. Gaganın şekli ve rengi.. Bunların yanı sıra bütün bu özellikleri yansıtan fotoğraflar da olmalı.

Denizli türü hakkındaki web sitelerinin hiçbirinde bu bilgilere yer verilmemiş (bir iki özelliğe baştansavma bir şekilde yer vermişler o kadar). Her biri bir diğerinin basmakalıp kopyası.

Fotoğraflara gelince: İnternette ilgili web sitelerinde denizli horoz ve tavuklarının özelliklerini gerektiği gibi yansıtan fotoğraflar bile yok. Olsaydı onlardan fotoğraf alıp sitelerinin linkini de verirdim onlara bir faydam dokunurdu. Sadece bazı ilan sitelerine satış için ilan veren vatandaşlar doğrudürüst resimler koymuş. Buradakiler onlardan. Yani ilan siteleri de olmasa fotoğraf bulamayacaktım. Bir kişinin adını öğrenebildim: “Erhan Atak”.. Kendisine gerçek denizli horozunun fotoğrafı için teşekkür ederim. Bazı siteler güya Denizli diye melezleşmiş hayvanların resimlerini koymuşlar. Bacaklar sarı, gagada siyah hiç yok, gözler sürmeli değil. Gerektiği gibi ötmesinin ve tüy renklerinin benzemesinin bir değeri olmaz. Bütün gerçek özellikleri taşıması lazım ki o hayvanlara denizli tavuğu / denizli horozu diyebilelim.

Denizli horoz ve tavuk

Açıklamalar:
1- Okuduğunuz yazı hakkında sorunuzu veya yorumunuzu aşağıya yazabilirsiniz.
2- Yazılarımı RSS ile takip edebilirsiniz.
3- Yazılarım izinsiz olarak birçok web sitelerinde yayımlanmaktadır. Lütfen kaynak belirtmeyenleri uyarınız. Tüm yazılarım kendi tecrübelerimin ve araştırmalarımın eseridir.