İdeal tavuk kümesi

Tarih: 18 Ekim 2011

Kümes denince insanların tavuk beslediği barınaklar diye düşünülür ama yanlıştır. Kümes tavuk beslemek için değildir. Tavuk yetiştirmek için değildir. Tavuk evi değildir. Tavuklar evlerde yaşamaz. Tavuk evi olmaz.

Kümes, insanların beslediği tavuklar için sadece geceleri güvenli bir yerde uyumak ve gündüzleri yumurtlamak amaçlı barınaklardır. Büyüklüğü tavuk sayısına göre değişir.

Kümesler tavuk yetiştirme tarzınıza göre üçe ayrılır.

1) Gurk tavuklar için: Basit ama geniş ve ferah olur. Tavuk burada hem kuluçkaya yatacağı zamanı hem civcivleri 1,5 ay süreyle büyüteceği zamanı geçirecek. Bu kümeste tünek olmaz. Ortalama 1,5 m² civarında geniş olmalı. Civcivler 1,5 ayı tamamladıktan sonra, eğer mevsim kış değilse ya da gece sıcaklık 16′dan aşağı düşmüyorsa normal bir kümese alınmalılar. Civcviler artık tünekte uyumaya alışmalı.

2) Eğer tavukları çevrede sokakta açıkta tamamen özgür bırakarak yetiştiriyorsanız kümes sadece geceleme ve yumurtlama alanıdır. Bu durumda, kümesin iç kısmının genişliği, metrekareye en fazla üç tavuk düşecek şekilde geniş düşünülmeli. Daha çok tavuk, daha geniş kümes.. Böyle kümeslerin tavan yüksekliği ise en az 1,5 metre olmalı. Daha alçak olmamalı.

3) Özgür bırakmadan devamlı dar alanda beslenilen tavuklar için: Bu durumda, kümesin dışında bir gezinti alanı yapmak zorundasınız. Yine de tavuklar için o alan yetersiz kalır. Kümesin içinde de daima dolaşırlar. İçeri dışarı gidip gelerek devamlı araştırmalar yaparlar. Yani gezinti alanı ne kadar geniş olursa olsun kümesin içi de geniş ve ferah olmak zorundadır. Böyle kümesler, yukarda anlattığım kümeslerden daha geniş ve daha yüksek olmalıdır.

İç kısmın genişliği ve aydınlık olması: Kümes içinde metrekareye en fazla iki tavuk düşecek şekilde geniş düşünülmeli. Tavan yüksekliği en az 2 metre olmalı. Dış ortamdaki gün ışığının içerde de aynı derecede etkili olması ayrıca şart. Bunun için kümese yeterince geniş pancereler yapmalısınız.

İç kısmın zemini: Toprak zemin en iyisidir. Ayak sağlığı için bu önemlidir. Ayak sağlığı tavuklar için en başta dikkat edilmesi gereken bir şeydir. Ayak sağlığını kaybeden tavuğun yaşama şansı yoktur. Özel bakımla bir süre yaşatabilirsiniz o kadar.

Zemin toprak olsun olmasın, kesinlikle ince saman veya talaş yayılmış olmalı.

Kümesin iç duvarları en az iki ayda bir kireçle badana edilmelidir. Bunun hem sağlık hem ışık için büyük önemi var. Kireç ve kuvvetli ışık etkisi, birçok parazitlerin kümeste barınmalarını zorlaştırır. Her badanada birçok parazit ölür. Beyaz kireç içeriyi iyi aydınlık eder. Bununla beraber kümesin sabahları dışardaki gün ışığını aynen alabilecek derecede geniş penceresi olmalı. Tavuklarınızın sabahları güne serçelerle güvercinlerle aynı vakitte başlamalarının, akşamları da onlarla aynı vakitte uykuya çekilmelerinin hem yumurta verimliliğine hem gurk olabilmelerine çok olumlu etkisi vardır.

Kümesin önünde, çevresi tel örgülerle kapalı gezinti alanı

3m²ye en fazla “1” tavuk düşecek şekilde düşünülmeli. Bundan sonra, bu ölçüye, bir tavuk karşılığında 1m² ekleyerek düşünün. Bunlar en az ölçüdür. Kısaca, 20 m² alan için tavuk sayısı en fazla 10 olmalıdır. Bir de horoz, 11 eder. Ama bana sorarsanız 20 m² alana 5 – 6 tavuk idealdir.

Sınırları belli gezinti alanları ne kadar geniş olursa olsun tavuklar için çok dar alanlardır.

Peki ne yapmalı? 20 m² alanı örnek vereyim. Birinci çözüm “cazip” eşinme alanları oluşturmakta.. Dolaştıkları alanın en az iki metrekarelik bir kısmını eşinme, toprak banyosu yapma alanı olarak düzenleyip toprağını iki veya üç ayda bir “farklı cinsten topraklarla” yenilemenizi tavsiye ederim. Farklı toprakları keşfetmek tavukların sağlığı için büyük önem taşıyor. Toprakta çok şey bulup yerler. Buna bünyelerinin hayati önem taşıyan derecede ihtiyacı var. Toprak temiz yerlerden alınmalı. kırmızı toprak, sarı toprak, kara toprak..

Toprak banyosu her mevsim şart bir ihtiyaç: Kışın ıslak günlerde geniş bir leğen içinde kül ve kuru toprak karışımını yağmur almayan bir köşede bulundurmalısınız ki gözle görülmesi zor parazitleri varsa onun içinde eşinip debelenip kurtulsunlar.

İkinci çözüm elbette çok zengin çeşitlilikte katı ve sıvı yiyecekler sağlamanız. Çeşit sayısı çok olmakla birlikte farklı besleyici özellikleri de olmalı.

Üçüncü çözüm: Hareketsiz tavukların ömrü kısa olur. Gezinti alanına boydan boya geniş bir kalas uzatın. Meraklı tavuklar onun üstünde de gezinsin böylece gezinti alanı genişlemiş olur. Hem tavuklar kanat egzersizlerini daima yapabilirler daha fazla hareket imkanı bulurlar. Kalasın yerden yüksekliği etlik tavuklar için 50 cm, ligorinler için 1 metre, kısa kanatlı yumurta tavukları için 70 cm kadar olmalı. Karışık tavuklarınız varsa üç ayrı yükseklikte, alanın üç kenarına kalaslar uzatın. Kalın ağaç dalları: Yumurta tavukları çok hareketli oldukları için üstünde cambazlık yapacakları kalın ağaç dallarını yerden yüksekte köşeden köşeye tutturabilirsiniz. Tabii gezinti alanının üstü de tel örgüyle kaplı olmalı ki telleri aşıp kaçmasınlar.

Kümes içinde tünekler hayati önem taşır: Tavuklarınızı geceleri kesinlikle tüneklerde uyumaya alıştırmalısınız. Bu da elbette geniş ve ferah kümesler sayesinde olur. Böyle bir ortamda, karanlık basınca tavukların gözü yükseklerdedir. Daha yükseğe çıkıp orada uyumak tavukların içgüdülerinde var. Ama daha zayıf bir içgüdü, tavşanlar gibi kuytu dehlizlerde uyumak şeklinde kendini gösterebiliyor. Bunun tavuk sağlığını çeşitli zararları var. Ayak ve bacak sağlıkları tehlikeye girer. İç organlarının da kötü etkilenmesine sebep olur. Bit kene gibi parazitlerin tavukları kolayca istila etmelerine sebep olur.

Ayakların tam olarak kavrayıp tutunabileceği uygun kalınlıkta ağaç dalı benzeri sopalardan tünekler yapacaksınız. Yerden yükseklik seçenekleri de oluşturun. Mesela tavuklar follukların üstüne atlayıp oradan da birinci tüneğe, ondan sonra daha yüksekteki ikinci tüneğe ulaşabilsinler. Kümesin genişliğine göre ortalama olarak birbirinden 40 cm – 60 cm gibi mesafelerde üç tünek olmalı. Her biri daha yüksekte olarak. Ve bir tünekte oturan bir tavuğun kakası alt tünekte oturan tavuğa düşmemeli. O şekilde mesafeleri ayarlamalısınız.

Folluklar: 2 – 3 tavuğa iki folluk, 4 – 5 tavuğa üç folluk, 6 – 7 tavuğa dört folluk, 8 – 10 tavuğa beş folluk… Böyle hesap edin. Folluklar sadece bir tavuğun sığabileceği üstü ve önü açık, arkası ve yanları kapalı şekilde olmalı. Folluk zeminine saman veya talaş uygun değildir. Kuruması yüzde doksan gerçekleşmiş uzun otlar en iyisidir. Tavuklar bunu daha çok benimser. 15 günde veya ayda bir değiştirilmesi iyi olur. Tavukları folluklara alıştırmak için bir süre özendirici yumurta koymalısınız. Yine de benimsemiyorlarsa follukların yerleri yanlıştır. Kümesin  en kuytu en güvenli köşesinde olmaları gerekir. Follukların sadece ön kısmı açık sandık gibi olması tavukların benimsemesine yardımcı olur. Genişliği sadece bir tavuğun sığacağı kadar olmalı, bu önemli. Eğer folluğun üstü kapalı olacaksa, yüksekliği ise bir tavuğun rahatça ayakta durabilmesine yetecek kadar yüksek olmalı.

Günlük Temizlik: Eşinme bölgesi dışındaki alanın zemini ve kümesin zemini ince samanla veya talaşla örtülmeli. Haftada en az iki defa saman yaygısı temiziyle değiştirilmeli. Bu temizliği ne kadar sık yaparsanız o kadar iyidir. En az ölçüsü haftada iki defa yapılması.

Dar alanlarda tavuk besleyenleri ilgilendiren diğer yazılarım:

1) Tavukların tüy dökme zamanında ve kış boyunca beslenmeleri

2) Tavuklara ve civcivlere hangi yiyeceklerden verelim?

3) Toprak banyosunun hayati önemi

4) Aşının önemi

Gezinti alanlı kümes

Açıklamalar:
1- Okuduğunuz yazı hakkında sorunuzu veya yorumunuzu aşağıya yazabilirsiniz.
2- Yazılarımı RSS ile takip edebilirsiniz.
3- Yazılarım izinsiz olarak birçok web sitelerinde yayımlanmaktadır. Lütfen kaynak belirtmeyenleri uyarınız. Tüm yazılarım kendi tecrübelerimin ve araştırmalarımın eseridir.

Yukardaki yazı ile ilgili ek bilgiler ve yorumlar:

  1. İsmail Tezyürek - Çorlu, Tekirdağ diyor ki:

    Özellikle kapalı bahçe tavuk besleyenler için verdiğiniz kalas örneği harika bu fikrinizi yapıcağım dolaşma alanında uyguluycam. Gördüğüm kadarı ile tavuklar bahçelerde hep yüksek yerlere çıkıp orda dolaşmayı seviyorlar. Fikriniz harika ayrıca duvarlara kireç olayını zaman zaman uygulamasını da yapıcam yerlerde kuru talaş fikri de mükemmel çok sağolun. Kümesi ve dolaşacağı alanı yapmak için uzun zamandır düşünüyorum ideal bir kümes ve alanı hakkında fikirler arıyordum yazılarınızda belirtiğiniz gibi orda yaşayacak her bir tavuğun en iyi şartlarda yaşaması ve mutlu olması düşüncesindeyim onlardan alıcağım yumurta olayı çok önemli değil tabiiki o da olucak ama önce onların sağlıklı bir şekilde yaşamaları isteğim bu konuda yardımlarınızdan dolayı tekrar teşekkür ediyorum. İnanın internette bulduğum en güzel kaynak diyebilirim. Saygılarımla.
    ***
    Teşekkürler. Öğünmek gibi olmasın ama Türkçe web siteleri arasında tavuklarla ilgili en duyarlı, en doğadostu bilgiler burada. Ayrıca yazılarımın istisnasız tümü kendi emeğimdir.
    Yumurta hakkında, gerçi o yazılarımı (özellikle sorulara verdiğim cevaplardan) okumuşsunuzdur: Her sağlıklı tavuk yumurtlar ama şu iyi bilinmeli ki yumurtlamaya sık sık ara veren tavuklar daha sağlıklı olur. Altı – yedi tavuk, karnını sadece yumurta ile doyurmayan dört kişilik bir ailenin yumurta ihtiyacını fazlasıyla karşılar. Golden comet, Atak vb. hibritler kışın da yumurtlamaya devam ediyor. Tavuk seçiminde dikkatli olanlar yaz kış yumurtasız kalmaz. Yemler ne kadar doğal ve ne kadar çok çeşitli olursa o tavukların yumurtaları da o derece şifalı olur. Ana sütünden sonra en faydalı gıda bu şekilde beslenen tavukların yumurtasıdır.

  2. Ahmet Aydın - Mardin diyor ki:

    Yumurta yetiştiriciliği ile ilgili araştırma yaparken sitenize rastladım ve gerçekten faydalı bilgiler mevcut. Yumurta yetiştiriciliğine merak salmış biri olarak sizlere bir sorum olacak belki yersiz olacak ama affola. Özgür bırakarak yumurta yetiştiriciliğinde kafese göre ne farklar vardır? Verim farkı olurmu?
    ***
    Açık doğal arazilerde tavuk besleyicilkte yumurtalarda sağlığa faydalılık, besleyicilik, şifalılık ve lezzet kaliteleri kıyaslanmayacak derecede yüksek olur. Tavukların verimlilik ömrü de üç yıl kadar uzamış olur. Kapalı yetiştiricilikte kimyasallı yemlerle ve devamlı ışık ve ısıtıcı masraflarıyla yapılan yumurtacılığın getirisini götürüsünü düşünün. Hem tavuklara çirkin işkenceler yapılıyor hem kimyasallı yemler yüzünden insan sağlığı mahvediliyor. Devlet ne yazık ki şu an organik tavuk eti ve organik yumurta sektörünü engellemek için aklımızın alamayacağı büyük zorluklar çıkarmış durumdadır. Sektörü kendi tekellerinde tutmak isteyen birkaç kapitalist para babası haramzade yüzünden bu şimdilik böyle. Marketlerde satıldığını gördüğümüz aynı kapitalist firmaların organik diye sattığı yumurtalar kesinlikle organik değil. Tavukları kapalı alanlarda biraz farklı ama yine kimyasallı yemlerle besleyerek onların yumurtalarını yalandan organik diye hem de daha pahalıya satılıyorlar, bir de böyle sahtekarlıklar yapıyorlar, bunda da devletin yasaları onları koruyor. Birkaç yıldır yumurta yemiyorum. Sadece eğer köylülerin üretip sattığı yumurtalardan bulabilirsem onlardan alıyorum. Tavuk eti yemeyi de tamamen bıraktım. Zira piyasada sadece beş haftada devleştirilmiş civciv eti satılıyor.

  3. Ahmet Aydın-Mardin diyor ki:

    Cevabınız için teşekkür ediyor ve vaktinizi almayacaksam bir kaç soru daha sormak istiyorum. Memlekette 300 dönüm sulu arazim mevcut ve tamamen yemimi kendim üretip doğal yumurta yetiştiriciliği yapmak istiyorum. Blogunuzdan okuduklarımdan anladığım kadarıyla kapalı ortamda tavukların gurk olması engellenerek daha fazla yumurta elde edilmesi sağlanıyor. Şöyle ki şayet açık ortamda yetiştiricilik yaparsam kuluçka dönemi haricinde günlük yumurta alabilirmiyim? Ayrıca açık alanlardaki toplama sistemi nasıl yapılmalıdır? Son olarak mısır, mısır sılacı ve buğday bu tür tavuklar için yeterlimidir?
    ***
    Gurk olmaları engelleniyor diye düşünmeyin. Yumurta tavukları zaten insan esaretinde veya sürü hayatında kolay kolay gurk olamazlar. Sorularınıza cevap veremeyeceğim. Bu iş düşünüldüğü kadar basit değil. Yeni dünya düzeninde az emek, az masraf çok fazla kâr hedeflenir. Şimdi bunun peşinde olmayan hiçkimse göremiyorum. Eski usul kanaatkâr köylülük yaşamına göre düşünen elbette zarar etmez. ama diğerleri kapitalistlerle anlaşmalı hareket etmedikçe ve aklını çok iyi kullanmadıkça kesinlikle büyük zarar eder. çok yerden duyuyorum, kapitalistlerden hazır yem hazır civciv alanlar bile batıp gidiyor.. üstelik battıkları yetmez gibi bir de onlara borçlu kalıyorlar.
    Organik tavukçuluk veya organik yumurtacılık hakkında önce devletin bu işi kimse yapamasın diye büyük zorluklar koyduğu yasaları öğrenmelisiniz, o çerçevede neyi nasıl yapacağınızı düşünmelisiniz. Ya da kobilerin tavukçuluk hakkında köylülere sağladığı çirkin yöntemleri araştırın, onların vereceği imkanları iyiye kullanabilir misiniz onu araştırın ama bunda da yine aynı sorun var: Günümüzde tavukçulukta kimyasallı yemleri kullanmadan ve kapitalistlere kazandırmadan kazanmanın yolu pek yok. Tek yol kanaatkar bir köylü olarak yaşamak. en doğal usullerle üreteceğiniz az sayıdaki ürünlerinizi anlaşacağınız kişiler bulup onlara el altından azar azar satmak mümkün. Ama bu da günümüzde kimsenin istediği bir şey değil. Hele devlet böyle şeylere hiç destek olmuyor. Çok zor.
    Yem çeşitleri ve beslenme hakkında çok yazılarım var burada aynı sözleri tekrar edemiyorum uzun sürer. Benim bilgim bu kadar. Başka bir şey diyemiyorum.

  4. Yavuz Geç - Bursa diyor ki:

    5 Dönüm içinde sulama imkanı olan meyve bahçem var. Eski usul “organik) ne kadar tavuk bakabiliriz? Hangi cinsi tavsiye ediyorsunuz?
    ***
    Sayı için bir şey diyemeyeceğim ama doğal olmaya en yakın olanı, mesela her yüz metrekarede en fazla üç tavuk düşecek şekilde geniş arazide serbest dolaşmalarıdır. Amaç yumurta ticareti olunca daha fazla sayıda tavuk düşünülebilir. Cinsine gelince en uygunu renkli hibritlerdir. Türkyede ziraat tavuğu denen, golden comet ve golden star gibi, ya da bizim yerlilerden Atak gibi. Bunların organik yumurtacılıkta avantajı kışın kısa günlerde yumurtlamaya devam etmeleridir. Ligorinler daha uyanık daha çevik ama gündüzün kısa olduğu aylarda pek yumurtlamaz.

Sorunuzu veya Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Yorum /soru yazabilmek için giriş yapmalısınız. Üye değilseniz buraya tıklayın okuyun.