Light Sussex (layt suseks) yetiştirmek

Başlıca önemi iyi yumurtacı olmaları. Light Sussex’ler başta hem eti hem yumurtası için makbul tavuklardanmış. Ama son 50 yılda etlik özellikleri pek kalmamış.

Görünüş: Kuyruk orta sayılır, uzun değil.. İbik düz, horozlarda uzun tavuklarda kısa.. Kuyruklar siyah.. Kafalar beyaz olup buyun çevresi beyaz üstüne siyah kırçıllı.. Kanat uçları siyah. Bu bölgelerin dışında tüyler tam beyaz. Bacaklar ve ayaklar tüysüz. Gaga kısa, kıvrık.. Tüyler normal tavuk tüyü şeklinde olup Türkçede hav denen incecik tüyler bulunmaz.

Light Sussex horozu ve tavukları

Light Sussex horozu ve tavukları

Davranış: Atak, hareketli, insanlara karşı uysal, doğal yaşama yabani hayata çok uyumlu.. Diğer tavuklarla da iyi geçinirler. Hırçınlıkları huysuzlukları pek yoktur.

Light Sussex tavuklarının tarihçesi: Sussex tavukları İngiltere’de yüzyıllardır bilinen, birkaç renk çeşitleri olan bir tavuk türüdür. Light Sussex ise o çeşitlerden biridir, 1800’lü yıllarda tavuk meraklıları özel melezleme çalışmalarıyla kalıcı bir tür olarak ortaya çıkarmıştır (melezlemelerde Brahma’ların da kullanıldığı söyleniyor). Değerinin bilinip korunmaya alınması ve dünyaya tanıtılması 1903 yılında Light Sussex derneğinin kurulması sayesinde olmuştur. Fakat yumurta tavukçuluğu hırsı yüzünden günümüze kadar Light Sussex türünün etlik nesil hatları tükenmiştir. Şimdi son yıllarda eskisi gibi hem etlik hem yumurtalık nesil hatları yakalanmaya çalışılıyor. Yeni nesillerin büyümeleri dikkatle inceleniyor, piliçken iyi etlenenler ayrılıyor damızlık olarak kullanılıyor.
Türkiyeye getirilenler arasında o yeniden nesli düzeltilmiş çeşitler var mı bilmiyorum.

Etlik olabilme özelliğine göre henüz piliçken, en geç beş ayda horozlar 4 kg, tavuklar 3 kg olmalıdır.

Son 50 yıl içinde Light Sussex nesillerindeki etlik özellik pek kalmamış. Ergin hale gelinceye kadar neredeyse kemik ve tüylerden ibarettirler sonra toplarlar. Böyle olunca da “piliç” eti için işe yaramazlar sadece olgun tavuk eti için belki iyidirler.

Kuluçka kabiliyeti: Kesin bir şey söylenemez. Nesil hatlarına göre değişir. Yılda bir, iki yılda bir zar zor gurk olanları da var yılda birkaç kez gurk olanları da var. Eğer gurk olup civciv çıkarırlarsa civcivlere iyi anne olurlar.

Yumurta verimlilikleri: Hiçbir suni ışıklandırma olmadan, tamamen doğal mevsimlere göre yetiştirildiğinde yılda 180 – 200 civarında yumurtlarlar. Yani golden comet gibi gündüzlerin çok kısa olduğu kış aylarında yumurtadan kesilmezler.. Ayrıca Light Sussex tavukları Rhode Island Red horozlarıyla çiftleştirilerek daha dayanıklı yumurta hibritlerin yetiştirilmesinde kullanılır, golden comet benzeri yumurta tavukları oluşturulur (bu usul günümüzde sadece hobi amaçlı ya da ev ve köy hayatı tavukçuluğunda devam ettirilir).

Önemi: Golden comet, Atak vesaire hibrit tavukların yumurta verimlilikleri tek nesildedir, devam edemez, özel hibrittirler. Ama Light Sussex onlar gibi değildir, nesilden nesile özellikleri devam eder. Bu yüzden onlardan çok daha değerlidirler. Ama değeri endüstride değil. Ev bahçesi ve köy hayatı tavukçuluğunda önemlidir değerlidir.

Nesilden nesile devam ettirmek için dikkat edilmesi gerekenler:
Light Sussex her ne kadar doğal bir tür gibi kabul edilse de insanların uğraşmaları sonucu ortaya çıkarılmış, ‘kalıcı hibrit’ özelliklidir. Doğal gibi kabul edilmesinin sebebi, nesilden nesile değişmemeleri, kalıcı tür olmalarıdır. Ama yine de genlerinde karışıklık var. Yani bu demek oluyor ki bunlar beyaz Ligorinler gibi kusursuz devam edemez. Her nesil için dikkatle seçilen damızlıklar kullanılmalıdır.

Her nesilde yumurta verimliliği kalitesi farklı olabilir, etlik özellikte olmaları farklı olabilir. Bundan dolayı Light Sussex tavuklarınızı yıllarca iyi takip edip hangi tiplerin daha iyi olduklarını tespit etmeniz ve onların özelliklerini standart olarak kabul etmeniz gerekir. Kanat uzun tüylerinin uç renklerinden boyundaki kırçılların yapısına, ayak renginden ibik şekline, hatta yüz göz şekillerine kadar her şeye dikkat etmek gerekiyor.

Kesin ve katı kurallara göre standartlar belirlenip damızlıklar ona göre seçilmelidir. Aksi takdirde sizden yumurta verimi yüksek diye Light Sussex civcivleri alanlar büyük bir hayal kırıklığına uğrayabilir. Standartları daha iyi belirleyebilmek için İngilizcce bilmeniz ve İngilteredeki ilgili web sitelerine üye olmanız gerekir. Üyelik sayesinde birçok özel bilgileri öğrenebilirsiniz. Yoksa beş on yıl iyi gözlemleyerek, yeni nesiller üzerinde çalışarak kendiniz standartlar beliryeceksiniz.

İngiltere’de gerçek Light Sussex oldukları halde iskelet  yapısı ve siyah beyaz kırçıllı tüyler yapısı itibarıyle birbirinden biraz farklı nesil hatları özenle korunarak devam ettiriliyor. O çeşitler yetiştiricilerinin adıyla tavuk derneklerinde tanınıyor. Her yıl sergiler yapılır standartlara en uygun ve en sağlıklı tavukları yetiştirenlere ödüller verilir.

Sussex’lerin Ligth’ten başka Silver (gümüş) ve Speckled (benekli) çeşitleri de çok tutulur. Silver siyah – gümüş renk karışık kırçıllı tüylere sahiptir; horozlarında gümüş renk ağırlıklıdır. Speckled ise koyu kahverengi üzerine açık renk benekli tüylüdür; tavukları daha çok benekli, horozları daha az beneklidir.

Light Sussex horozu ve tavukları

Açıklamalar:
1- Okuduğunuz yazı hakkında sorunuzu veya yorumunuzu aşağıya yazabilirsiniz.
2- Yazılarımı RSS ile takip edebilirsiniz.
3- Yazılarım izinsiz olarak birçok web sitelerinde yayımlanmaktadır. Lütfen kaynak belirtmeyenleri uyarınız. Tüm yazılarım kendi tecrübelerimin ve araştırmalarımın eseridir.

Yukardaki yazı ile ilgili ek bilgiler ve yorumlar:

  1. Mehmet, İstanbul diyor ki:

    Light susex ile köy tavuğu aynı yerde yaşar mı? Köy tavuğu biraz küçük olsa bir şey olur mu?
    ***
    Bilemem. Köy tavukları biraz geçimsiz olur. Alışmalarına bağlı.

  2. Mehmet, İstanbul diyor ki:

    Light susexler çok büyük olur mu? Allah sizden razı olsun hep takipteyim.
    ***
    Amin cümlemizden.. Bu sayfada ne yazmışsam o kadar biliyorum.

  3. Mehmet, İstanbul diyor ki:

    … …

    ***
    Sorularınızın cevaplarını sayfaları dolaştığınız takdirde bulabilirsiniz. Uzun uzun, detaylı detaylı ve resimli olarak yazdığım konuları niçin burada tekrarlamamı istiyorsunuz? Lütfen sayfaları dolaşın. İhtiyacınız olmadığını sandığınız bilgileri bile okuyun. Bugün ihtiyacınız olmasa belki yarın ihtiyacınız olur.

  4. Ali, Adana diyor ki:

    … …
    ***
    Anne tavuk ya gurktan erkenden soğumuş ya da anormal bir psikolojisi var.. o halde civcivlerinizi şu yazımda anlattığım gibi bakacaksınız:
    http://tavuk.devletli.com/evde-civciv

  5. Koşin diyor ki:

    Bir yazınızda en iyi gurk tavuğu koşin demişsiniz. Cüce koşin için de aynısı geçerli mi? O yazıya yorum yazamadım buraya yazdım ne olur cevaplayın. Bir de cüce koşin soğuğa dayanamaz mı?
    ***
    Evet geçerli ama onlar altlarına belki 5 kadar yumurta alabilir. Soğuğa dayanıklılığa gelince, mesela Erzurum gibi şiddetli soğukların görüldüğü yerlerde hiçbir tür dayanıklı değildir. Kışın dikkat edilmesi gerekiyor. Köylüler tavukları genelde ahırlarda barındırır derme çatma bahçe kümeslerinde tutmazlar böylece zarar görmüyorlar.

  6. Ertuğrul, Karaman diyor ki:

    Bu cins tavuk ve horoza sahip olmak istiyorum. Nasıl olabilirim?
    ***
    Hiç tavsiye etmem. Boşverin. Bunların üretimini yapıp para kazanmak için ne kadar çirkin ortamlarda civcivleri büyütüyorlar görseniz tükürür lanet olsun dersiniz.

  7. Hint diyor ki:

    http://tavuk.devletli.com/eski-ingiliz-hint. Yazınızda indian game lerden bahsettiniz orada yazılan özellikler parkhayvancılıkta satılan indian gamelerde de varmıdır birde bana hint tavugumu indian gamemmi tavsiye edersiniz hangisi daha güçlü tavuklarını hangisinin horozu iyi korur? Ve hangisi dayanıklı ne olur?
    ***
    Hiç bilmiyorum. Onlar hakkında ciddi araştırmalar yapmam lazım. Park hayvancılık ne satıyor bilgim yok.

  8. Berkay, Trabzon diyor ki:

    Speckled Sussex alacağımı söylemiştim ama sadece 1 tavuk mu yada 1 tavuk 1 horoz mu alsam karar veremedim 1 tavuk bir horoz alırsam onlardan çıkacak olan civcivler safkan olacak,zaten diğer tavuklarım köy tavuğu ve gurk olmuyorlar. Şu anda light sussex kırması gibi bir horozum var. Sizin fikriniz nedir? Bir de pazarda satıcı brahma civcivine 12 tl dedi normal mi?
    ***
    Renklere aldanmayın. Aynı renge aynı desene sahip birçok tür var melez var kırma var hibrit var. Civcive 12 lira, denizli civcivler bile o kadar pahalı değil. Öte yandan ben artık yüksek fiyat isteyenlere kızmıyorum. Doğru saf türleri korumak büyük iş. Çünkü herkes her çeşit türü bir arada yetiştirip türleri bozuyor. Bu durumda yüksek fiyat isteyenler haklı.

  9. Berkay, Trabzon diyor ki:

    Brahma civcivlerinden almak istiyorum da ya horoz çıkarsa tavuk istiyorum onun da bir garantisi yok.
    ***
    Eğer bana sorarsanız.. Madem bana sordunuz sayıyı ne kadar az tutarsanız o kadar iyi derim. Bir tavuk başına en az 20 metrekare alan olmalı. O derece geniş bir bahçe lazım. Yoksa afedersiniz yaptığınız işin hiçbir zevki hiçbir güzelliği kalmaz. İşiniz yoksa bok temizleyeceksiniz hastalıklarla uğraşacaksınız. Her gün temizlik şart. Yumurtlayan bir tavuğun günlük besin vitamin ihtiyacı bir insanınkinden fazladır. Bunu da hesaba katın. Köy hayatında olduğu gibi tamamen serbest yetiştiriyorsanız bütün gün istedikleri gibi çevreyi dolaşıyorlarsa o başka.