Turkey, Türkiye, Hindi ve Hindistan

İngilizcedeki “Turkey” Osmanlıcadaki ve Arapçadaki “Türkî” kelimesine dayanır. Türklere ait veya Türkiye’ye ait demektir. Bizdeki hindi ise “hindî” kelimesinden geliyor. Hindistan’a ait anlamındadır.

Önce özet bilgi: İngilizcedeki “Turkey” Osmanlıcadaki ve Arapçadaki “Türkî” kelimesine dayanır. Türklere ait veya Türkiye’ye ait demektir. Bizdeki hindi ise “hindî” kelimesinden geliyor. Hindistan’a ait anlamındadır.

Osmanlı tüccarlarını İngilizlerin “Türkî tüccarlar” olarak adlandırması
Gine Tavuğu (Numida meleagris) 1541 yılında İngilizlerce Türkî tüccarlar (turkey merchants) diye tanımlanan Osmanlı tüccarları tarafından Madagaskar’dan İngiltere’ye götürülmüş. Gine tavuğuna bir süre isim veremeyip törkî demişler. Türklere ait veya Türk kuşu anlamında.

Bildiğimiz hindiye gelince:
Kuzey Amerika’nın en büyük kuşu Meleagris gallopavo (hindi) önceleri Amerika yerlilerinden Aztek’ler tarafından evcilleştirilmiş. İspanyol keşifçiler 1523’te bu hayvanı görmüşler ve ispanya’ya götürüp tanıtmışlar. Avrupa’da yaygınlaştırılması ise Osmanlı idaresi altında bulunan Kuzey Afrika ve Türkiye yoluyla olmuş.

O zamanlar hint darısı diye bilinen (Sorghum vulgare) bir tahıla da İngilizler Türk darısı ve Türk buğdayı gibi adlar verirmiş. Aslında Türklerden satın aldıkları her şeye öyle diyorlarmış. Gine tavuğuna turkey bird – türk kuşu, hint darısına turkey wheat yani türk buğdayı demeleri bu yüzdenmiş. (Türkiye’ye şimdi Turkey demeleri ise “Türklere ait ülke” anlamındadır.)

Amerika’dan getirilen iri kuşu (hindiyi) İngilizler ilkin bizden satın aldıkları için “turkey” diye isimlendirmişler ve 1555’ten beri öyle kalmış. Hani onu da Türkî tüccarlar satıyormuş ya, onun için. İngilizlere ne satsak İngilizler kendi ürünümüz sanıyormuş galiba! Daha önce gine tavuğunu turkey diye adlandırmışlardı. ingiliz dilbilimciler diyor ki hindiyi gine tavuğu türünden sandıkları için ona da turkey demişlerdir. Bence öyle değil. Herhalde biz ingilizlere bilmedikleri şeylerden her ne satsaydık onlara da turkey derlerdi. Yukardaki kendi açıklamaları bunu gösteriyor. Ama onların bu iddiası da doğru olabilir.

Biz hindiye niçin hindi diyoruz?

Eskiden, Hindî “hindistana mensup” anlamındaymış. Biz  Türkçe olarak Hintli demeyip Osmanlıca olarak “hindî” diyormuşuz. Yani Hindistan’a mensup anlamında.

İngiliz dilnbilimciye göre biz fransızlardan esinlenmişiz. Fransızlar hindi için “poulet d’inde” (pule dend okunur; “hint tavuğu” demektir) tamlamasını kısaltıp sadece “dinde” demişler. “d’inde” Türkçesi ise “Hintli” veya Hindistana mensup” demektir. D’den sonraki üst virgülü atmışlar “hindi” anlamına gelen yeni bir kelime türetmişler -dinde-. Burada şu mesele var: Kristomb Kolomb dünyanın yuvarlak olduğunu düşünüp Hindistan’a kestirme yoldan, ters istikametten varmak üzere yola çıkmıştı. Doğal olarak karşısına hesapta olmayan Amerika çıktı ama orayı Hindistan sanıyordu. İlk ayak bastığı yeri Hindistan’ın doğusu sanmış, oradaki kızılderilileri hintliler diye anlatmış. İngilizler bile kızlıderililere indians (hintliler) demişler. O halde Fransızlar hindi Amerikadan getirildiği için ve o zamanın yanlış adlandırmasının gerektirdiği şekilde hindiye “Hintlilere ait tavuk” anlamında “dinde” demiş olabilirler.

Biz ise bence biz de aynı yanlış gerekçelerle o Amerika kuşu için “Hindistan’a mensup” anlamında “hindî” demişizdir. Yani Osmanlılar o zaman dünyada çok faaldi. O dilbilimci biraz hayali düşünüyor. Belki Fransızlar hindiye “dinde” demekte bizden esinlenmiş olabilir. Neden olmasın? Hem onlara hindiyi biz tanıtmışız ya. :)

Neyse, biz Amerika kıtasına mahsus kuşa bir şekilde hindî demişiz, zamanla Türkçe ses uyumuyla sondaki uzatması gitmiş hindi olmuş.

Faydalanılan kaynaklar:
1- Online Etymology Dictionary, © 2001 Douglas Harper
2- Dictionary.com Unabridged / Based on the Random House Dictionary, © Random House, Inc. 2009.


Kategori: Hindi Kaz Ördek Tarih: 13 Ekim 2009

Etiketler:

'Turkey, Türkiye, Hindi ve Hindistan' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Agalarlı Alican dedi ki:

    Hindiler çok güzeldir asıl yavrularına bakmak zordur.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.